Aşkın Celladı ve Diğer Psikoterapi Öyküleri  – İrvin D. Yalom

Olgunlaşma dediğimiz, başkalarını için beklentide olduğumuz ve beklentilerine cevap verme sorumluluğunu üzerimize yapıştırdığımız sonucunda ise ölüm anının dehşetiyle nasıl yaşadım ki endişesi duyduğumuz şey mi?  Doğmak, olgunlaşmak ve yitip gitmek.

Kitap baştan sona kesinlikle benim cümlelerimi anlatmıyor. Bu sadece benim okurken düşündüğüm ve bir yanı ile kendimi yaraladığım sonra tekrar tekrar iyileştirdiğim düşüncelerimin minicik bir bölümü.  Yine çok başarılı ve yine sorgulatıcı yanı ile baskın, kendine dokunan tarafı ile kendisiyle konuşkan ve tabi ki Yalom .

İçinde birbirlerinden farklı kişiliklerin farklı hikayeleri bulunuyor. İçlerinden bazılarından çok etkilendim. Yanlış çocuk öldü sözüyle Penny’nin durumu, lösemiden kaybettiği kızının gölgesinden kurtulamaması bu hikaye de beni de hırçınlaştırdı. Aşk mektuplarının derdine düşen Dave, hızla zayıflayan Betty ve değişim süreci gibi birçok çarpıcı anlatımla kitaba tutunuyorsunuz. Ama genel olarak her şeyin altında yatan ölüm korkusunu buluyorsunuz. Özellikle belli yaş ortalamasına gelmiş bireyler için bu korkunun dökülme süreci düşündürücü. Sonuçta herkes öleceğini bilse bile gitme anını kendi için hayal edemez gibi geliyor. Bende düşündüm. Birçok defa her kişilik temelinde bu duyguyu çıkarttıkça Yalom, ben de bendekini çıkarttım. Sonuçta herkes gibi yalnız olmak istemediğim en net kararım.

Bu pek yapmadığım ama üzerinde ki etkisine önem verdiğim ender paragraflardan biri olduğu için paylaşmak istedim. Birazdan okuyacağınız paragraf sonrası gerçek ölümümün kimin elinde olduğunu merak ettim. Ne zaman öleceğim nasıl öleceğimden daha çok gerçek ölümün kiminle olacak. Doğdu mu doğacak mı ve ben gerçekten ölümünden kaç yıl sonra öleceğim gibi.  İfadem de çok fazla ölüm geçse de kitap böyle değil belirteyim. Kendim için çok keyifli kitaplardan oldu sizin için de aynısı olacağına eminim.

“Ancak, tıraş bıçağının soyu tükenmiş değil. Benim düşüncelerim sayesinde hala yaşıyor.  Biliyor musunuz, ben çocukken yetişkin olan hiç kimse şimdi hayatta değil. Bu durumda ben de, bir çocuk olarak, ölüyüm. Yakında bir gün, belki kırk yıl sonra beni tanımış olan hiç kimse sağ kalmayacak. İşte o zaman gerçekten ölmüş olacağım. Hiç kimsenin belleğinde var olmadığım zaman. Çok yaşlı bir insanın, bir kişiye ya da bir grup insanı tanımış son yaşayan birey oluşu üzerine epey düşündüm. O yaşlı insan öldüğü zaman bütün grup da ölür, yaşayan belleklerden silinir. Benim için o insanın kim olacağını merak ediyorum. Kimin ölümü beni gerçekten öldürecek?”

Hem Blog Dergisi ekibi olarak birinci yıl kutlaması yaptık hem de yeni projeler hakkında fikir alışverişi. Buluşma yeri Taksim’di ve mekan seçimi başarılıydı.  Mekanın duvarları okumayı sevenleri iki kere mutlu edecek özellikle olduğundan sevdim. Geceye ait birçok detay var aslında. Abartısız söylüyorum neredeyse her birimizin başka şehirlerden olmasından kaynaklanan sıkıntı vardı ama yine de bir arada olabildik. En çok dikkatimi çeken şey hiç yabancılık çekilmemesiydi. Ben normalde pek konuşkanımdır zaten ve aslında hepimiz öyleydik. En ufacık bile ne konuşulsun sıkıntısı olmadığı gibi saatler bile yetmedi ki…  Aslında işin en garip yani nicklerimizin gerçek isimlerimiz kadar hayatımıza dahil olması olduğuydu. Hepimizin bir ismi olmasına rağmen bazılarımız nicklerimizle daha tanıdık geliyordu. Bu benim o geceden farklı olarak edindiğim detaylardan biri oldu : )  Yemek sonrası sohbetimizi devam ettirmek için başka mekandaydık ve orada biraz daha kalabalıklaştık. Aslında gecenin Sürprizi Harun Güven’in gelmesi oldu; zaten görüşme sözümüz vardı ama denk gelmek zordu. O sözünü tuttu ben de sorularımla ve isteklerimle onu yormadığımı düşündüğüm sohbetimiz oldu.

Blog Dergisi birinci yıl coşkusunu yaşadı ve bu coşkunun bir parçası olabilmenin de mutluluğunu yaşadım. Neredeyim ben sorusunu her biri birbirinden değerli kişilerle aklınıza bile gelmezken konuşulanlar ve yapılması istenilenlerle çok daha başarılı projelerle hizmet etmeye devam edeceğimiz inancı netleşti. Kendi adıma çok mutlu olduğum gecenin tüm ekibine…

Bu hafta çok gezdim, çok yedim ve neredeyse hiç uyumadım. Soytarılık değil ama şen şakrak ve tavla zarının sesini duymayı tercih ettim. Şort tişört paspallığı ve gecenin bir yarısı hadi çocuğu alın da gelin rahatlığı hoşuma gitti. Pek gürültücü olduk tabi. Çevreye verdiğimiz rahatsızlıktan dolayı sözünü kullanmamızı sağlamamaları gerektiğine inandık. Kimse biraz sessiz demedi ama biz içten teşekkür sunduk.  Hızımızı alamadık şımardık da şımardık. Küçüklerimizin büyükleri görünüp onların ruhlarına denk elbiselerimizi çıkardık. Hakkımız vardı. Ölüm gibi eğlence sırası olmazdı ve nasıl olduysa ikisini birlikte sık andık. Lafın kısası eğlenceli hafta oldu. İşte tam burada yayınız yapasım geldi. Artık ff usulu siz kendinize bulaştırınız. :  )

Doydun mu derseniz doymadım. Cumartesi sabahı erken saatlerde İstanbul’da olacağım. Orada sabah için yoğun programın var her şeyin hesaplarıma uygun olmasını bekliyorum; öğleden sonra ise Blog Dergisi ekibi ile yemek yiyeceğim. Sanırım o buluşmadan güzel kareler çıkar ve içlerinden bir kısmı ile ilk defa yüz yüze gelme heyecanı olduğundan keyifle olacağına inanıyorum.  Şimdilik anlatacaklarım bu kadar.

Kitap şunu anlatır demek okumak isteyenlere haksızlık olur düşüncesinden sessiz kaldığım ama çeşitli karakterleri ile her birinin (ki bunu Pam başlatmıştır) itiraflarını sevdim. Hayır, bende kendime ne kadar haksızlık ediyormuşum kısmı, vicdani rahatlama sağlayabiliyor insan da : )    Julius, Philip, Pam, Gill, Stuart, Tony, Rebecca, Bonnie ve bir de siz keyifli grup oluşturarak okuyup kendinize göre değerlendirip bitiriyorsunuz. Kitap kitaplığımda.

Zaman dün gibi. Hiç unutmadık sizi ve özlemle, saygıyla, sevgiyle geçirilen anları doya doya huzurla anlattık. Hüzünlendik tabi bazen birimiz ağladı, bazen ikimiz, bazen öyle tek başımıza kendimizce… bazen aynı kişileri değil arkadaşlarımızı özledik. Yıkıklar arasında isimlendirildik yeniden. Herkesten önce Kazancı ailesinin kaybedilmiş tüm fertlerine ve tüm diğer gidenlere ithafendir…

Her şey zamanla istemeden doğmuş gibiydi. Yani aralarında olsun der gibi düşünce değil, bir öğle molasında hafta sonun nasıl geçti? Gibi saçma sapan cümleyle yapmayı çok istediklerini buluyor ya da daha önce yapmışlıklarını buluyordu. Eş ikizi oluyorlardı. Birbirlerinin dişi ve erkek halleri oluyordu. Ortak ne çok şey oluyor ne az şeyde eşlerini buluyorlardı. Özgürlük yemini ve de beklenti olmadığı bir anda seni seviyorumları gelmiş ve biri daha önce kocasına üzgünüm dürüstlüğü sergilemiş, diğeri karısına söylemek için izin istemeyi bir müddet görüşmeyelime getirmişti. Gerçekten bir müddettir üç buçuk yıldır hiç görüşmeden sürenin dolması bekleniyordu.

Tüm mailler saklanmış, silinip gitmesin diye çıktıları alınmış, çıktıların tekrar tekrar fotokopileri alınmış, çok özlendiğinde hüzünle ağlanmak üzere saklandıkları yerden defalarca çıkarılmıştı. Her konuşmanın hangi şartlardan doğduğunu anımsıyor bazen üzerinde sevdiği renkleri nasıl seçtiğini düşününce içinin hüzünle nefret sınırında coşmasına engel olamıyordu.  Diş macunu tek markaya o yıllardan sonra düşürmüş, elmanın tadını sevmiyor diye o da psikolojik diş kamaşması yaşadığından sevmez olmuştu. Gömlek giymeyi yine o yıllardan sonra bırakmış, sadece beyaz renk iç çamaşırı o seviyor diye bedenini örtmüştü. Ama hepler arasında tek kalmış tüm hazırlıklarından kendine fırsat vermeye çalışıyordu. Geride bırakma şansı istiyordu. Her yerde onu düşünmeye yorulmuş, azıcık kendine ait olabilmeyi özlemişti. Tükeniyor, panikliyor, hayalleri arasında sadece sadece sadece oluyordu. Geceler bazen çok zor geçer karısıyla onu düşlerdi. Aslında ondan daha çok karısının ölmesini diliyordu. Yenemediği, uğruna geri dönmediği erkeği ezik yıkık görmek için karısını bir kazada öldürür, sakat bırakır, tekrar tekrar süreçleri yaşardı. Arkadaş ortamında çok komik fıkraya coşkulu kahkaha atar ve altında arkasında içinde neredeyse keşke duyabilse isteği duyardı. İçinde hiç düşünmemenin hiç düşünmemiş olmanın nasıl olduğunu unuttuğunun farkına vardığında yüksek yerden boşluğa bakmış, onca acısına rağmen onu tekrar tekrar zihninde öldürememe, kendisine özür dilerken görememe ihtimaline dayanamamış rüzgârı içine çekip yeniden ayaklarını yere basmıştı. Her zaman neşeli olmalıyım düşüncesinden ağlama yeteneğini büyük ölçüde kaybetmiş acı kokarken o, taşlaşmış kalbi umuduyla unut ne olur baskısı arasında kendini yaşlandırıyordu.

Yine aynı yine aynı hücumlarla gün başlamış, bitmiş, tükenmiş evine girmek için arabasından inip birkaç adım atması gerekirken duyduğu sese odaklanmıştı. Sol ayağı yolda duran ve rengini şeklini tam seçemediği taşa değip onu bulunduğu yerden birkaç adımlık yere götürmüştü. Taşın olduğunu düşündüğü yere doğru yürüdü. İçgüdüsel olarak onu tanıdı; buldu. Yeniden vurdu. Yeniden vurdu yeniden yeniden yeniden… Öfkesi büyüdü, güldü kahkahalarla güldü. Taş ayağının altında sürükleniyor ve hiç alışmadığı mekândan yine yine yeniden bir insanoğlu tarafından sürükleniyordu. Onun da hayatı vardı onun bile bir amacı vardı diye düşündü. Ahlar geldi içinden büyümüş ve ağlama nöbetinin ilki. Eğilip taşı aldı avucumda sım sıkı sardı diğer eliyle üzerine baskı yapıp kendine sarmaladı. İlk kez düşünmeyi bırakmıştı galiba. Taş ne hatırlattı da onu başka yaptı bilinmez ama belki de ilk defa gitmeler kadar kalmaların da rahat olması gerektiğine inandı.

Soğuğu severim ben. Bedenim yorgan altında burnum az üşümüş, ayaklarım kireç gibi bembeyaz dondum itirazımla sabah olduğunda, değmeyin kaliteli yaşam performansıma. Dişler fırçalanmış macunun mentolü nefesinizle içinizde, yumurta yemişsiniz ne bardakta ne tabakta kokusunu pek az hissetmişsinizdir mesela.  Sigara az rahatsız edici, teriniz kendinizin duyacağı kadar,  kıyafetleriniz kuru, hiç alışkanlığım olmasa da bir sonra ki güne belki giyilebilirdir. Aşk daha tutkulu, sıcak mesafesi geride kaldığında sık anımsanır olur. Duygusal şarkılara eşlik etmek kolay, misafiri evde ağırlamaya daha istekli evet dersiniz.  Sözlerle sıkı yakınlıkta daha kolay daha samimi olur, tam aklınızdakileri dökmeye başlarken dikkatinizi dağıtmazsınız. Hatta çok önemli toplantı stresinde yine sabahı sabah eder, güne aynı canlılıkla daha kolay devam edersiniz. Oysa sıcakta gözlerinizi açık tutma ihtiyacı doğar, mandal sadece çizgi film kahramanlarına mı iyi mi geliyordur gibi aklınızın almayacağı taktikleri kendinizde denersiniz. Kısaca sıcağı  tabi ki herkes gibi yine de severim  ama bu yıl çok fena…

Son iki haftadır ne çalışmak istiyorum, ne de herhangi bir şey yapmak. Tüm enerjim siliniyor gibi. Öyle üşengeçliğim tuttu ki hazırdakileri bile ellemiyorum.  Kimi görsem aynı yılgınlıkta, aynı şikâyetleri sıralıyor. Bencilce belki ama biraz rahatlıyorum. Arada arkadaşlar arasında, eve gidince klimanın yanaklarından öpücem, şortuma üzerine uyacak tişört hediye edip kendimi sevindirecem gibi esprilerle sıcak mızmızlığı yapıyoruz. Hatta dışarıda ki işler bitip akşam kahvesi için toplanıldığında su ve sabun neden kullanmıyorlar geyiğinden midelerimizi de bulandırıyoruz.  Sonuçta ne serinlemiş oluyoruz ne de neme bağlı yapışkanlıktan kirli kirli görünen siluetlerimizi düzeltebiliyoruz; ama ağustosun yarısı yaz yarısı kış geçer sözünün gerçekliliğini merakla test etmek istiyoruz. Bakalım şunun sırasında bir şey kalmadı. Ağustosun diğer yarısı seni çok seviyoruz.

Sayılı gün çabuk geçer denilse bile geçmeden önce bilmediklerimizi öğrenme aşkına tutulduğumuzdan, bilmediğimiz ne varsa sormak isteriz. Bunların birçoğu eskiden Zekeriyacım tarafından cevaplanırdı; ama ben artık Cübbeli cevaplısın istiyorum, zira kendisi çok daha konuşkan çağa uygun sohbetine kendimi kolay kaptırdığımdan daha iyi olur düşüncesindeyim. Zaten tam zamanı aklınızda ne varsa gidermek için. Su, rakı balık, sakız ile diş fırçalamak ile sevişgenlik alanlarımız bir türlü kafamızda oturtamadığımız ana başlıklarımız. Artık bu yıl ki türetebildiğimiz soru zevzekliği bugün yarın başlar umuduyla çok orijinal sorular beklediğimi de ekleyeyim.

Her ramazan denildiğinde bu sıraladığım, biraz komik olsun diye de karaladığım satırlar aklıma düşer benim. Konumu itibariyle dikkat çeken sınırlarımız ve yine içinde yaşayan coğrafya farklılığından alışkanlıklar değişti. Ama bir yanıyla o günlere özel ilgilerin artması sevindirir beni. Hacivat ile Karagöz beklemiyorum ama pide sadece bu zamanda tükettiğim için sevdiklerimden. Tutup tutmama konusunda herkes kendi bilir, bende dahil. Sevmek başka yerine getirmek başka.  Neyse konumuz kimimizin ne yaptığı değil bir yıllık zaman geçmesine rağmen bazı şeylerin aynı kaldığını anlatmaktı…